| SCHILLER - Gürsel Aytaç |
 Schiller, felsefi döneminde, yeni ulaştığı aşkın görüş açısından, sanatın konumunu insan bilincinin içsel bağlantısında belirleme problemini çözmüştür. Duyusal bilinçten ahlâki bilince ilerleyişte işaret etmek istediği nokta, zorunlu olarak sanatın ortaya çıktığı noktadır. Aşkın felsefe, insan varlığının aşkın birliğine dayalı senteze varmış yeteneğinde Kant’ın çeşitli eleştirilerinin birlik noktasını bulduktan sonra, artık yalnız Schiller’in değil, Schelling’in, Hegel’in ve ötekilerin de ortak problemi insan bilincinin büyük başarılarının içsel ilişkisini keşfetmektir.
Wilhelm Dilthey Schiller’in kendine özgü büyüklüğünden söz etmeye bir kez başlandı mı, sonunu getirmek hiç kolay değildir; bu, Goethe’nin daha bilge tabiat sultanlığının bile sunmadığı bir büyüklük: Soylu, uçarı, ateşli yükseltici, evren sarhoşu ve hümanist kültür eğiticisi… Thomas Mann Biz eğer Schiller’i bizim çağımızın da çağdaşı olarak korumak istiyorsak, eserlerindeki tarihsel sürecin hayırsızlığı hakkında gerçekçi bir bilinci kanıtlayan unsurları öne çıkarmak zorundayız, sonra ise onu, modernleşme sürecinin olumsuz sonuçlarını sıralayan ve edebiyatın eleştirel bir konseptine alan bir çözümleyici olarak yorumlamalıyız. Schiller, bu açıdan bakıldığında asla Alman İdealizminin bir ‘saray şairi’ değildir, tersine bir uzlaşma estetiğinin çaresizliğinden haberdar olan ve modern dünyanın çelişkilerine göğüs germeye çalışan özeleştirici bir modernizmin öncüsüdür. Theodor W. Adorno Schiller, Alman edebiyatının sayılı klasiklerinden olduğu gibi Alman edebiyat tarihinde Klasisizm akımının Goethe’nin yanında temsilcisi. Onu Türk edebiyat dünyası kabataslak, en azından bir isim, bir aydınlanma, bir özgürlük savaşçısı olarak tanır. Daha yakından tanıyanlar içinse Schiller öncelikle bir şair, bir tiyatro yazarıdır. Onu daha da yakından tanımak isteyenler, düşünce dünyasını yansıtan felsefi yazılarına girmek zorundadır. İşte bu görüşle “Schiller” kitabını hazırlarken ağırlığı onun düşünce yazılarına vermek istedim.
SCHILLER Giriş
I. HAYATI VE ESERLERİ A. Tiyatro Eserleri a. “Die Räuber” (Haydutlar) b. “Kabale und Liebe” (Hile ve Aşk) (1784) c. “Die Verschwörung des Fieske zu Genua” (Fiesko’ya Cenova’da Suikast) (1783) d. “Don Carlos” (1787) e. “Wallenstein” (1789) f. “Maria Stuart” (1810) g. “Die Jungfrau von Orleans” (Orleanslı Bakire) (1801) h. “Die Braut von Messina” (Messinalı Gelin) (1803) i. “Wilhelm Tell” (1804) j. “Demetrius” (1805) B. Şiirleri C. Felsefi Yazıları a. “Über die äshetische Erziehung des Menschen, in einer Reihe von Briefen” (İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Bir Dizi Mektup) (1795) b. “Über Anmut und Würde” (Zarafet ve Saygınlık Üzerine) (1793) c. “Vom Erhabenen” (Yüce Üzerine) (1793) d. “Über naive und sentimentalische Dichtung” (Doğalcı ve Düşünselci Edebiyat Üzerine) (1795) II. ESERLERİNDEN PARÇALAR A. Tiyatro Eserlerinden Parçalar a. “Haydutlar” (1781) b. “Maria Stuart” (1800) c. “Wilhelm Tell” (1804) B. Şiirlerinden Örnekler C. Hikâyelerinden Bir Örnek D. Felsefi Yazılarından Örnekler a. “İnsanın Hayvansal ve Ruhsal Doğası Arasındaki İlişki Üzerine” (1776) b. “Evrensel tarih nedir ve ne amaçla öğrenilir?” (Akademik Deneme Dersi)(1789) c. “‘Coşkulu Olan’ Üzerine” (1793) d. “Çeşitli Estetik Objeler Üzerine Dağınık Görüşler” (1793) e. “Zarafet ve Saygınlık Üzerine” (1793) f. “Doğalcı ve Düşünselci Edebiyat Üzerine” (1795-96) g. “İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine Mektuplar”dan (1795) h. “‘Yüce’ Üzerine” (1801) i. “Estetik Geleneklerin Ahlâki Yararları Üzerine” III. SCHILLER DİYOR Kİ IV. SCHILLER ALIMLANMASI A. Alman Yazarlarına Göre Schiller a. Wilhelm Dilthey (1833-1911) b. Thomas Mann (1875-1955) c. Heinrich Heine (1797-1856) d. Georg Büchner (1813-1837) e. Friedrich Dürrenmatt (1921-1990) B. Alman Akademik Çevrelerinde Schiller C. Schiller’in 19. Yüzyılda Fransa, İngiltere ve Rusya’da Alımlanışı D. Türkiye’de Schiller SON SÖZ KAYNAKÇA
|
