I. Dünya Savaşı patlak verene değin gerçek bir Bergsonculuk modası yaşanmıştır. Pek çok yerde Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları yayımlanıyordu. Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu, başka birçok etkinliğin de böylece aydınlandığı inancındaydı. Edebiyatta Marcel Proust, Bernard Shaw’un yapıtlarında; siyasette Fransız sendikacı-düşünür George Sorel’in çalışmalarında; resimci, izlenimci Claude Monet’de; müzikte Claude Debussy’de; ayrıca Bergson’un yapıtlarında tinsel değerlere dayanak bulan pek çok dinsel düşünürde onun derin etkisi görülmüştür. William James, Bergson’un yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu.

Bergson’un Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı’nda temel yaklaşımı durağan ile devingen arasında kurduğu temel karşıtlıktır. Bu karşıtlıklardan birinin kökleri zihindedir ve bilime, onun durağan, mekanik ülkülerine ulaşır, diğeri sezgiye dayalıdır, varlığını felsefecilerin, sanatçıların ve büyük mistiklerin yaratıcı atılımında (élan vital) bulur.

AHLÂKIN VE DİNİN İKİ KAYNAĞI
Henri Bergson
Çeviren: M. Mukadder Yakupoğlu
Fiyatı: 16.00 TL
Felsefe, 286 sayfa
ISBN 975-8717-07-3
BARKOD 9 789758 717071
Ebat: 14 X 21
2. hamur, karton kapak
Ekim 2004

HENRI BERGSON (18 Ekim 1859 - 4 Ocak 1941)
Ünlü Fransız filozof. Yetenekli bir müzisyen olan babası, Polonyalı zengin bir Yahudi ailesinden geliyordu. Annesi de bir İngiliz Yahudisiydi. Ama Bergson’un yetişme biçimi, eğitimi ve ilgi alanları bütünüyle Fransızlar’a özgüydü; tüm yaşamı da Fransa’da, büyük bölümüyle Paris’te geçti.
Bergson, statik değerleri yadsıyarak devinim, değişme ve evrim gibi değerleri benimsemiş ve daha sonra süreç felsefesi adını alan kuramı geliştirmiştir. Evrim süreci, sürekli gelişen ve yeni biçimler yaratan yaşam atılımının (élan vital) sürekliliği olarak görülmeliydi. Bilimin kullandığı ve saatle ölçülen uzaylaştırılmış zaman kavramına karşı, süre (yaşanan zaman) kavramının önemini vurgulamıştır. Bergson, ruhsal olguların nitelik açısından öteki olgulardan farklı olduğunu ve psikologların bu olguları nicelleştirip saymaya çalışarak, insanın içsel benliğiyle ilgili bilincini analiz etmiştir.

I. Dünya Savaşı patlak verene değin gerçek bir Bergsonculuk modası yaşanmıştır. William James, Bergson’un yapıtlarının tutkulu bir okuyucusuydu. Pek çok yerde Bergsoncu felsefenin yorumları ve açıklamaları yayımlanıyordu. Çoğu kimse felsefede yeni bir gün doğduğu, başka birçok etkinliğin de böylece aydınlandığı inancındaydı.
Edebiyatta Marcel Proust’un Á la recherche du temps perdu (Kayıp Zamanın İzinde), Bernard Shaw’un Back to Methusellah (Metuşelah’a Dönüş) adlı yapıtında, siyasette Fransız sendikacı-düşünür George Sorel’in çalışmalarında, resimde izlenimci Claude Monet’de, müzikte Claude Debussy’de, ayrıca Bergson’un yapıtlarında tinsel değerlere dayanak bulan pek çok dinsel düşünürde onun derin etkisi görülmüştür.