| DOĞU BATI MAKALELER II - Halil İnalcık |
|
 Nasıl ki Fernand Braudel ismi Akdeniz ile Marc Bloch ismi feodalizmle özdeşleşmişse benzer bir özellik aynı ritimde Halil İnalcık için geçerlidir. Bugün İnalcık ekolünü hesaba katmaksızın klasik Osmanlı dönemine ilişkin bir araştırma yapmak neredeyse imkânsızdır. Köprülü ile başlayan, Barkan’da belirli bir yönteme kavuşan modern tarihçilik anlayışı İnalcık’ta zirvesine ulaşır. Türkiye’de genelgeçer “tarih” algısı düşünüldüğünde bu ekolün en kayda değer başarısı, geçmişi romantik ve ideolojik fantezilerden arındırmış olmasıdır. Bu sayede tarihçilik yön değiştirmiş, kişileri tarihe yaklaştırmaktan ziyade tarihten uzaklaştıran ve bize göre zamanın gevezeliğini yapmaktan öteye geçemeyen popüler tarihçilik söylemleri ciddi bir kırılmaya uğramıştır. İnalcık, Osmanlı sosyal-ekonomik yapısını, onu belirleyen belli başlı kurum ve kanunları, tahrir sistemini, mirî arazi rejimini köylü ekonomisi vb sosyal ekonomik sorunları açıklayan çift-hâne teorisiyle kendi alanında bir çığır açmıştır. Tarih çalışmalarının geleceği düşünüldüğünde bu ekolün daha şimdiden kalıcı izlere dönüştüğü söylenebilir. Balkan tarihçilerinin, Osmanlı'nın Rumeli ve Balkanlarda aşama aşama nasıl bir yerleşim politikası güttüğünü İnalcık kaynaklarından öğrenmesi bu coğrafyadaki zamanın gün ışığına çıkarılması açısından büyük öneme sahiptir. İnalcık, toplumların ekonomik ve sosyal tarihlerinin 'uzun süre' içerisinde bir arada değerlendirilmesi gerektiği konusunda Annales Okulu'nun güçlü bir temsilcisidir. O, orijinal kaynakları incelemeden, gerekli araç ve bilgilere sahip olmaksızın Osmanlı tarihinin büyük problemlerini bir takım sosyolojik genellemelerle çözümlenemeyeceğini belirtir. Ona göre bu disiplin, zamansız ve mekânsız genellemeler yapmak değil, zaman ve mekân içinde olayları ve gelişmeleri incelemektir. Tarihçinin ödevi, bir değer hükmü vermeden, belli bir toplumda ve dönemde davranışların ve kurumların neden o biçimde olduğunu anlamak ve açıklamaktır. Makaleler 2’de ilk defa İnalcık’ın Annales ekolü ile olan bu yakın bağı gösterilmiş, modern tarihçilik ile ilgili dikkate değer gözlemlerine yer verilmiştir. Ayrıca Osmanlı’da Çift-hane sistemi, Fetih Yöntemleri, Köle Emeği, Kul Sistemi gibi birbirinden son derece önemli makaleler bir araya getirilmiştir.
DOĞU BATI MAKALELER - II Önsöz I. Bölüm: Gazâ ve Uclar Batı Anadolu’da Gazi Beylikleri, Bizans va Haçlılar Osmanlı Devleti’nde Uc (Serhad)lar Osmanlı Fetih Yöntemleri Ahîlik, Toplum ve Devlet Çift-Hâne Sistemi ve Köylünün Vergilendirilmesi Rumeli: Genel Bir Bakış II. Bölüm: Osmanlı Devletinde Kurumlar Osmanlı İmparatorluğu’nda Köle Emeği Devlet Teşkilâtında Kul Sistemi Adâlet, Şikâyet Hakkı: ‘Arz-i Hâl ve ‘Arz-i Mahzar’lar Osmanlı Sultanlarının Unvanları (Titülatür) ve Egemenlik Kavramı Hâs Bağçe’de ‘Ayş u Tarâb Osmanlı “Frengistânı”: Galata II. Meşrutiyet Türk Diplomasi Tarihinin Sorunları III. Bölüm: Osmanlı ve Avrupa Tarihte Avrupa Birliği ve Türkiye İspanyol-Türk İlişkilerine Kuşbakışı “Türk Korkusu” Helenizm, Megali İdea ve Türkiye IV. Bölüm: Modern Türk Tarihçiliği Osmanlı'da İstatistik Metodu Kullanıldı mı: Tahrîr Sistemi Modern Türk Tarihçiliği Üzerine Notlar Fransız Annales Ekolü ve Türk Tarihçiliği Ekler Ek1- İmpact of the Annales School on Ottoman Studies and New Findings Ek 2- The Shaykh’s Story: Told by Himself Dizin
Halil İnalcık
|
