I

Toplum ile ilgili yargılarımızı daima “iyi” ve “kötü”nün süzgecinden ge­çiririz. İyi ve kötü olan değerlere bilincimizdeki temel sıfatlar ola­rak da bakmak mümkün... Sosyal bilimciler, araştırma nesnelerinde bu kav­ram çiftinden gizli veya açık bir şekilde faydalanırlar. En kötümser insan bile ‘genel iyi’nin doğasından fazlasıyla nasiplenir, farkında olmasa da ken­disini ayakta tutan güç ‘iyi’nin beslediği ‘umut’ ilkesinde­dir. Bu kav­ram­ların yarattığı yanılsamaya benzer biçimde sorunun diğer par­ça­sını, ‘eski’ ve ‘yeni’ sözcükleri oluşturur. Eski veya yeniye atfetti­ğimiz aşırı du­yar­lı­lık, dilimizde pelesenk olmuş bir alışkanlığı gösterir. ‘Eski’ ve ‘yeni’ çifti hangi zamanda neyi temsil etmektedir? Somutlaştı­rırsak, bu­gün Türk siyasal kültüründe ‘yeni’yi temsil iddiasındaki söy­lemleri han­gi düz­lem­le­re taşıma­mız gerekir? Konunun spekülatif boyutla­rını aç­tıkça olum­suz hava giderek belirginleşmektedir. Öyleyse mevcut eksikli­ğin al­tı­nı çizelim. Öncelikle Tür­kiye’de iktidarın mikro boyutlarına odaklanmış partiler, siyaset kültürünün uzun bir zamanda erişebileceği normları etkisizleş­ti­re­rek sınırlı, dar ve dö­nemsel bir eğilimi paylaşma arzu­sun­da­lar. Kuşakların ve zihniyetlerin yüz­yıllara yayılan değişimi düşünüldü­ğün­de, günlük “ye­ni” söylemler, toplum ile siyaset arasında travmatik bir ilişkiyi göstermektedir.

Dolayısıyla, çalışmamızın ekseni siyasal literatürün zenginliğine ya­pa­bildiğimiz/yapabileceğimiz katkıyla ölçülebilir. Devlet-siyaset ilişkisi bir program çerçevesinde ayrıştırılmalı; hukuk, özgürlükler, mil­liyetçilik, ulus­lararası ilişkiler vb. disiplin katmanları mercek altına alın­malıdır.

II

Leviathan, ünlü siyaset canavarı... Batı düşünce tarihi­nin klasik metinleri toplumun ‘saf’lığını vurgulayan bir modele yaslanı­yordu. Devlet ve si­ya­set yaşamı birbirleriyle özdeş tutulan alanlardı. De­mokrasi, ef­sa­­nelerin bil­gisinden farksızdı ve üst sınıflar için demokrasi bir demo­pe­diy­di. Roma hukuku, Platon-Aristoteles çizgisi ve Ortaçağ teolo­jisini oluşturan halkalar itaat, düzen ve uyumun sembolleriydi. 

Siyaset bilimcilerine göre, klasik bilgeliğin manzumeler zincirini ilk defa Nicolo Machiavelli kırmıştır. Prens, modern dönemin başlangı­cında önem­li bir yapıt olma mutluluğunu elde eder. Machiavelli, ahlâkı siya­setin dışına itmiştir ve siyaset sanatının ne derece yetenek isteyen bir mes­lek olduğunu sade üslubuyla anlatmıştır. Ancak, rasyonel amaçlı ve çı­kara dayalı bir düzenin yasaları ilk defa Thomas Hobbes’un Leviat­han’ın­da ayrıntısıyla tasvir edilmiştir. Artık Commenwealth’in kökeni me­ta­­fi­zik­­sel bir dünyanın hayli uzağındadır. Hobbes, Machiavelli’den daha ileri aşamalara giderek bilgiyi kutsal olanın dışında arar. Devletin nasıl bir yapıyla inşa edildiğini kavramamız açısından insan doğası verile­bilecek en güzel örneklerdendir. Hobbes, dünyaya bakışı­mızdaki saflığa ölümcül bir darbe indirir: Bellum omnium  contra omnes!: Herkes herkesle savaş halindedir! 

Fransız toplumunun derin çözülüşünü gözlemleyen Rousseau ise; bireyin iradesinin güvence altına alabilmek için, toplumun iradesiyle sonsuz bir mü­cadeleye girişir. Konumuz açısından dikkate değer olan bu geniş etkileşimli savaş, Spinoza, Edmund Burke, Alexis de Toc­que­ville, Hegel gibi klasik düşünür­lerin kavramlarıyla günümüze kadar sü­re­gel­miştir.

Sonuçta, Yeni Leviathan ismiyle nitelendirdiğimiz karakter, hem es­kiyi hem de yeniyi açıklama noktasında anahtar bir rol üstlenmiştir.

GEÇ KLASİK DÖNEM
Zühtü Arslan
Rousseau’nun Hayaletleri: Yeni Devlet Eski Söylem

Cemal Bâli Akal
Hukuka Karşı Haklar Spinoza’da Yerellik/Evrensellik Sorunu

Hasan Bülent Kahraman
Post-Fenomenolojik Devlet Tasavvuru Hegelci ve Arendtçi
Kısıtlamalar ve Yeni Bir Sivil Toplum İnşa Olanağı

Ahmet Ulvi Türkbağ
Bir Demokrasi Klasiği: Alexis de Tocqueville’de Demokrasi
Kültürünün Temel Kurumları Olarak Yerel Yönetimler

Ertuğ Tombuş
Demokratik Meşruiyet İlkesi Olarak Hukuk Devleti

BUGÜN
Etyen Mahçupyan
Demokrasinin Alacakaranlık Kuşağı

Simten Coşar
Türkiye Bağlamında Yeni Siyaset: Yeni Bir Siyasal EtiğeDoğru

TÜRKİYE’DE DEVLET VE SİYASET
Çiler Dursun
Türkiye’de Askerî Darbelerin Simgesel Ekonomisi

Nur Bilge Criss
Türkiye Cumhuriyeti’nin Dış Politikaları

Metin Heper
Demokrasimizin Sorunları

A. Raşit Kaya
Siyasetsiz Seçimler Üzerine Tartışma Ögeleri

DEVLET VE MİLLİYETÇİLİK
Ali Osman Gündoğan
Devlet ve Milliyetçilik

DEVLET VE ÖZGÜRLÜKLER
Niyazi Öktem
Din–İnanç Özgürlüğü ve Site

DEVLET VE FEMİNİZM
Nurgün Oktik
Feminizmden Kadın Çalışmalarına Devletin Fonksiyonu

DEVLET VE GÜVEN
M. A. Mert Gökırmak
Küresel Kriz ve Politikada Güven