ETİK

Mekone’deki ziyafet esnasında etlerin “iyi” parçalarını kendine ayıran ve kemik kısımlarını da sofradakilere dağıtan Promethe’nin yüzünden in­san­lar cezalandırılır. İnsanların dostu olarak bilinen Promethe cezaya isyan eder, hepimiz için sözde bir sürü zahmete katlanır. Oysa mahvımıza se­bep olan belki de Promethe’nin açgözlülüğü ve ahlâkının zaafiyetidir.

Etik, ahlâk üzerinde düşünebilme etkinliğidir. Bu konuda Harald De­lius: “Moral (ahlâk) ve etik sözcükleri arasında günlük dildeki çok anlam­lılık, geçişlilik ve kaypaklığa rağmen, her iki sözcüğü birbirinden ayır­mak konusunda yine de bir ölçütümüz vardır. Ahlâk (moral)’ın olgu­sal ve ta­rihsel olarak yaşanan bir şey olmasına karşılık, etik, bu olguya yönelen fel­sefe disiplininin adıdır. Bu nedenle, günlük dilde alışkanlıkla bir “ah­lâksal prob­lem”den söz edildiğinde, aslında bunu “etik’e ait bir problem”, bir “etik problemi” olarak anlamak gerekir. Ama etimolojik açıdan bak­tı­ğı­mızda, her iki sözcük de “töre”, “gelenek”, “alışkanlık”, vb. anlam­la­rı­na sahiptir. Bu nedenle, örneğin N. Hartmann, “morallerin (ah­lâkların) çok­luğuna karşılık etiğin tekliği”nden söz eder. Bununla kaste­dilen şey, bir felsefe disiplini ola­rak etiğin tekliğidir ve böyle bir disiplin olarak eti­ğin görevi, herhangi türde bir “moral” (ahlâk) geliştirmek ve bu morale (ah­lâka) uyulmasını öğütlemek değil; tersine ahlâksal (moralisch) bağıntı­ların niteliği üzerine bir genel görüş elde etmektir.”*

İyi ve kötü hakkındaki inancımızı epistemolojik olarak temellendirme çabası etiğin en önemli sorunudur. Bu rasyonel temellendirme çabası bizi iyi ve kötünün ne olduğu sorusuna götürüyor? İyi ve kötü nedir ki? İnsan, Promethe ile düzene karşı isyan edebileceği gibi Promethe’nin düzenine de isyan edebilir. Burada hangi davranışı sergileyeceğiz? “Doğru eylem” nedir? İnsanın iradesi dışında gelişen zorunlu eylemleri ve kendi iradesini kullanarak gerçekleştirdiği özgür eylemleri arasında tercih edebileceği “eylem” hangisidir? Bu tür farklı değer hükümleri ilişkisi içerisinde se­çimimiz evrensel bir ahlâk yasası olabilir mi? Nesnel gerçekliğe dayan­ma­yan ahlâkî yargıları bir yasaya uyarlamak olanaklı mıdır?

Kısaca, etik başlıklı bu sayı, ahlâkî tutumlarımızın kaynağı, farklılığı ve de­­ğeri üzerinedir.
Bu çalışma, insanın varolmasıyla birlikte tanıştığı ilk soruna, yani “ah­lâkî” kaygısına ithafen hazırlanmıştır.

* ^{Delius, Harald, Günümüzde Felsefe Disiplinleri, (Çev. Doğan Özlem) Ankara, 1997. İnkılâp Yay. s. 336.}

ETİK
HARUN TEPE
Bir Felsefe Dalı Olarak Etik

ERDAL CENGİZ
Törebilimde Değer ve Ölçüt Sorunu

ŞAFAK URAL
Epistemolojik Açıdan Değerler ve Ahlâk

ALİ YAŞAR SARIBAY
Politik Teori, Modernite ve Etik

EFKAN BAHRİ ESKİN
Göğün Buharlaşması: Ethica

ARSLAN TOPAKKAYA
Kant’ın Ahlâk(iliğ)in Metafiziği Adlı Yapıtında Etiğin Temellendirilmesi

YASİN CEYLAN
Din ve Ahlâk

OKTAY TAFTALI
Yalanın Fenomenolojisi

MEHMET ALİ KILIÇBAY
Economica’nın Dublörü Ethica

AHMET İNAM
Hâlsiz Kalmış Bir Ahlâkın Cehenneminde: Ahlâkı Hak Saklasın Bir Yarim Var İçinde

FİKRET BAŞKAYA
Bilim, Üniversite ve Etik Üzerine

KENZ
TALİP KARAKAYA
Martin Heidegger Düşüncesinde Ölüm

ARNOLD I. DAVIDSON
Arkeoloji, Genealoji ve Etik

THOMAS NAGEL
Aristoteles’in Eudaimonia Üzerine Düşünceleri

JACQUES DERRIDA İLE…
Kusura Bakmayın Ama Hiçbir Zaman Tam Olarak Öyle Söylemedim

CEDEL
DURMUŞ HOCAOĞLU
Descartes Felsefesinde Bir Problem Alanı Olarak Ahlâk

ŞAHİN YENİŞEHİRLİOĞLU
Ahlâk Üstüne