Taze Otlar Üzerine

Önsöz

I. Başlangıçta Otlar Vardı

II. Çocukluk ve Anı-Otlar

III. Çayır-Çimen Deneyimi

IV. Mera yahut “Her-Yer-Ot”

V. Ot, Anlık Bir Sığınak

VI. Otların Küçük Dünyası

VII. “Uykudan Daha Tatlı Otlar” (Leconte de Lisle)

VIII. Kuru Otların Kokusu: Ot İşleri ve Sunduğu Manzaralar

IX. Otların Mertebeleri

X. “Beyaz Mermerden İki Ayak Parlıyor Yeşil Otlar İçinde” (Lamartine)

XI. Otlar, “Büyük Şehvet” Diyarı (Émile Zola)

XII. “Ölülerin Otları” (Lamartine)

Sonsöz

Dizin

Önsöz

Otların da bir tarihi var şüphesiz; Rimbaud’nun “çayırların çalgısı” dediği, “bulutların yeşil kardeşi” otlar. Batı dünyasında, Antik çağlardan beri idillerde ve pastoral metinlerde otlara güzellemeler yapılmadan önce, kırlar ve tarlalar üzerine yazılan metinlerde daima yüceltilmiştir. O günlerden sonra da otların insanda uyandırdığı duygulara dair ayrıntılı betimlemeler sürüp gitmiştir. Otlarla iç içe olma arzusu, çayırlarda gezmenin, uzun otların arasında kaybolmanın, çimenlerin içine uzanıp dinlenmenin ve hayal kurmanın keyfi incelikli bir üslupla anlatılmıştır: Plinius, Plutarkhos, Ronsard, bilhassa romantikler ve büyük çağdaş şairler “otların dünyasına” bağlanmış, kendilerini yeşilliklerle bir görmüş, türlü halleriyle otları şöyle bir görmenin bile içlerinde uyandırdığı anıları şaşkınlıkla dile getirmişlerdir –bazı şairleri bizzat otlarla beslenmeye iten coşkudan hiç bahsetmiyorum bile.

Ancak otların da ayrıcalıklı dünyaları var. Cotentin’deki güzel korkuluklar böyledir, ki ben orada doğup büyüyecek kadar talihliydim. Kendimi evden dışarı atar atmaz otlar en büyük yoldaşım olurdu. Charles d’Orléans’ın yaşadığı günlerdeki gibi rengârenk çayırlarda biten otlar. Beyaz papatyalar, sümbüller, çuhaçiçekleri açardı; manzaraya canlılık katan Normandiya inekleri ve yük atları yetiştirenler için vazgeçilmez türlü otlar biterdi. Çocuklukla birlikte otların içinde yuvarlanma yahut çıplak ayaklarla yürüme keyfini ardımda bıraktığımda, otlar arkadaşlığı ve farklı duyguları öğrenmeme eşlik etti: dört yapraklı yonca aramalar, ilk flörtün tatlılığı, âşıkların çılgın halleri. O zamanlar kuru otlar, onların kokuları ve hışırtıları ayrılmaz bir bütün oluverirdi.

Kültür dünyamızda otların başka anlamlara büründüğü ve kırlara bakıldığında ancak belli belirsiz görülen şeylere dönüştüğü günümüzde, otların tarihini anlatmak daha büyük bir önem kazanıyor. Orakla ot biçen insanın jestleri, otlardan balyalar yapma ve –artık terk edilen– eski makineleri kullanma sanatı, her yerde karşınıza çıkan tarla çiçekleri, hasat zamanlarıyla birleşen şölenler ve kaynaşmalar, toplanıp kurutulan otları taşımaya yönelik geleneksel usuller; bütün bunlar kaybolup gitti. Ve o andan sonra duygular yelpazesi anbean gölgelendi, ki onlar yeşilliklerle duyulan sevginin uyandırdığı hayli yoğun duygulardı. Otları ve onlardan keyif almasını bilen çocukların sayısı yıldan yıla azalıyor.

Otların tarihinde önemli bir sayfa geride kaldı kuşkusuz, fakat onlara duyulan arzu büsbütün yitip gitmiş değil; yaşadığımız zamanda pek çok şehirliyi cezbetmeye devam ediyor ve işin ehli insanlar bu arzuyu doyurmak için çalışıyorlar. Onlar yeni usullere başvurarak otların cazibesini artırmayı ve yüzyıllar boyunca insanda uyandırdıkları duyguların tarihine yeni bir sayfa eklemeyi amaç edinmişler. 

Alain Corbin

Ünlü Fransız tarihçi. 12 Ocak 1936’da Courtomer (Orne)’da doğdu. Doktor olan Antoine Corbin ve Essay’de toprak sahibi bir aileden gelen Norman bir annenin oğludur. Çocukluk ve gençlik yılları katı disiplinli bir Katolik okulunda geçmiştir. On altı yaşında bakalorya (A düzeyinde Latince, Yunanca) diplomasını almıştır. Eğitimine Caen Üniversitesi’nde devam etmiştir. Öğrencilik yıllarını, bağımsız okumalara geniş zaman ayıran, siyasi angajmandan uzak ve nispeten esnek bir müfredatla tamamlamıştır. Özellikle zihnen serbest ve özgür olduğu bu yıllar onun gelecekte sıra dışı bir tarihçi olmasının önünü açacaktır.

Alain Corbin tıpkı Annales Okulu’nun temsilcileri gibi kalın harflerle yazılan büyük siyasi olaylara odaklanmak yerine, çağlar boyunca “görünmez” olanın ve insani deneyimlerin peşinde oldu. Yıllar ilerledikçe sosyal tarih ve zihniyet tarihi onun çalışmalarına damgasını vurdu. Mikrotarih alanında birbirinden ilginç eserlere imza attı. Annales Okulu’nu kurucularından Lucien Febvre’in tarihçilik anlayışına uygun yazdığı birçok eserle dünyada dikkatleri üzerine toplamayı başardı. Duyarlılık tarihine yönelik yenilikçi yaklaşımıyla tarih disiplinini derinden etkilediği için “duyuların tarihçisi” olarak ismi duyuldu. Araştırma alanları koku, sessizlik, dinlenme, gökyüzü, deniz, rüzgâr, yağmur, hobiler, insan bedeni, fahişelik vb. gibi kültürel tarihin ilginç konularından oluşmaktadır. İlk kitabı Les Filles de noce. Misère sexuelle et prostitution au XIX^e siècle (Gerdek Kızları: 19. Yüzyılda Cinsel Sefalet ve Fahişelik) için yaptığı araştırmalar sırasında Alain Corbin, fahişeleri tanımlarken kullanılan koku referanslarından çok etkilendi. Corbin, Paris I-Sorbonne Üniversitesi Tarih bölümünde emeritus profesör (emekli öğretim üyesi) olarak görev yapmıştır. Yazarın bazı kitapları arasında şunlar sayılabilir: L’archaïsme et modernité en Limousine au XIX^e siècle (1845-1880) (19. yüzyılda Limousine’de Arkaizm ile Modernite), Presse Universitaire de Limoge, Limoge, 1999; Le village des “Cannibales”, (“Yamyamlar” Köyü), Flammarion, Paris, 1990; Le Territoire du vide et le désir du rivage, 1750-1840 (Boşluğun Yurdu ve Kıyı Hasreti), Flammarion, Paris, 1998; Histoire du corps, (Bedenin Tarihi), Seuil, Paris, 2005; Histoire du christianisme, (Hıristiyanlığın Tarihi) der., Seuil, 2007.Doğu Batı Yayınları’ndan çıkan diğer kitabı Kokunun Tarihi - Miyasma ile Fulya: Koku ve Toplumsal İmgelem 18-19. Yüzyıllar (2022).

Özcan Doğan

Çevirmen, redaktör, yazar. 1981 yılında doğdu. Hacettepe Üniversitesi Fran­­sız Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. Çevirdiği kitaplardan bazıları şunlardır: Amerika’da Demokrasi (Tocqueville), Sosyoloji ve Antropoloji (Mauss), Avrupa Düşüncesinin Serüveni (Russ), Sanat (Farago), İntihar (Durkheim), Antik Mısır Tarihi (Nicolas Grimal), Mısır Mucizesi (Schwaller de Lubicz), Plotinos ya da Bakışın Saflığı (Hadot), Orada Saat Kaç? (Gruzinski), Yöntem Üzerine Konuşma (Descartes), Özdeyişler (La Rochefoucauld).

Notos, Birikim, Birgün, Özgür Edebiyat, Yasakmeyve, Kül Öykü, Öykü Gazetesi, Sarnıç, Kirpi Şiir, Mevzuedebiyat, Peyniraltı Edebiyatı, Edebiyathaber, Lacivert gibi dergilerde öykü, şiir ve yazıları yayımlandı. Bunun Konumuzla Bir İlgisi Yok, Bay How Ne Yapmalı? ve Kendime İyi geceler adlı üç öykü kitabı, Öyle Değil mi Zehra?, Yeryüzünde Sesler, Ayakları Pürdikkat Refakatçi Haydutlar adlı üç romanı var.