• İslâm Tarihyazımında Gerçeklik ve El-Mes’udi

İslâm Tarihyazımında Gerçeklik ve El-Mes’udi

  • 35,00 TL
  • 24,50 TL


  • Stok Durumu: Stokta var
  • 24 Saatte Kargoda


Etiketler: kitaplar

İbn Haldûn, kendisinden 450 yıl önce yaşayan el-Mes'ûdî'yi “tarihçilerin önderi” olarak takdim eder. Kimi batılı kaynaklarda ise bu isim “Arapların Heredotos”u olarak kayda geçmiştir. El-Mes'ûdî, zamanını aşan bir tarihçi, coğrafyacı ve seyyahtır. Geniş sahaya yayılan merak ve tutkusuyla kaleme aldığı tarihler, kendisinden sonra gelenler için özellikle tarih ve coğrafya yazıcılığı ile tarih felsefesi alanlarında birer başvuru kaynağı olmuştur. 

Çünkü tüm diğer tarihçiler gibi, el-Mes'ûdî’nin eserlerinde de tarih ve gerçeklik konusunda bir takım eleştirel araçları nasıl kullandığı; hangi dinî ve aklî ölçütlerden faydalanmaya çalıştığı görülmektedir. Bu bağlamda el-Mes'ûdî'nin sadece “gece oduncusu” benzetmesi bile dikkate değer duruyor: O, yazdıklarında göz tanıklığına sahip olmayan tarih yazarını, geceleyin eline gelen her odun parçasını toplayan bir gece oduncusuna benzetir. Dolayısıyla el-Mes'ûdî'ye göre tarihsel bilgiye eleştirel bir zihinle yaklaşmak gerekmektedir.

Bu kitap, anılan bağlamda İslâm tarihyazımında eleştirel gerçeklik nasıl inşa edilmiştir sorusuna bir cevap bulma arayışıdır. Kitap aynı zamanda, İslâm kültüründeki birbirinden farklı geleneklerin gerçekliği nasıl yorumladığı ve algıladığına da yer vermektedir. İslâm öncesi toplumların geçmiş algısı, tarihe, dolayısıyla zamana bakışı ve bilgi (haber) ile kurdukları ilişki gözden geçirilmiştir.

Aynı çerçevede el-Mes'ûdî'nin tavrı, iki ayrı eseri: Murûcu'z-Zeheb ve Me'âdinu'l-Cevher ile et-Tenbîh ve'l-İşrâf ‘tan örnekler verilerek ele alınmıştır.

Bu çalışma belli bir terminoloji etrafında zengin bir kültürü inceliyor ve kayıp bir hafızayı bugün için yeniden canlandırıyor.

  • Yayın Yılı: 2014
  • Kitap Kağıdı
  • 287 sayfa
  • 14 x 21 cm
  • Karton Kapak

Kısaltmalar Dizini

Önsöz

Kaynaklar ve Araştırmalar

 

Giriş: İslâm Öncesi Arap Toplumunda Tarih Bilinci ya da Geçmişin Algısı

A. İslâm Öncesi Arap Toplumunda Zaman ya da Dehr Anlayışı

B. Gerçeklik Algısı Bakımından İslâm Öncesi Arap Toplumunda Rivâyet, Bilgi ve Şiir

     B.1. Rivâyet

          B.1.1. Eyyâmu’l-Arab (Arap Günleri) Rivâyeti

          B.2.2. Ensâb (Soy Zinciri) Rivâyeti

          B.2.3. Şiir Rivâyeti

               B.2.3.1. Şiir Rivâyetinin Gerçekliği

          B.2.4. Ahbâr/Âsâr Rivâyeti

 

I. Bölüm: İslâmi Dönemde Geçmiş Algısı Yahut el-Mesûdî’nin Geleneksel Tarih Yazıcılığının Arka Planı

A. İslâm Toplumunda Tarih Yazıcılığının Doğuşu

     A.1. Kur’an ve Geçmiş

     A.2. Câhiliye Devrinden Tevârüs Edilen Unsurlar

     A.3. Hadis Yazımı ve Tarihyazımı

 

II. Bölüm: Erken Dönem İslâm Tarihçiliğinin Güçlü Siması: Ebu’l-Hasan Ali el-Huseyn Bin Ali el-Mesûdî (Ö.346/957)

A. el-Mesûdî’nin Hayatı

B. Seyahatleri

C. İlişkileri ve Temasta Bulunduğu Kişiler

D. Kişiliği

III. Bölüm: el-Mesûdî’nin Eserleri

A. el-Mes’ûdî’nin İlgi Alanları ve Tarihçiliği

B. Eserleri

     B.1. Murûcu’z-Zeheb ve Me’âdinu’l-Cevher

     B.2. et-Tenbîh ve’l-İşrâf

C. el-Mesûdî’den Etkilenen Tarihçiler

     C.1. el-Mesûdî ve İbn Haldun

D. el-Mesûdî, el-Yakûbî ve et-Taberî

 

IV. Bölüm: el-Mesûdî’de Tarihsel Gerçeklik

A. İslâmi Epistemoloji ve Gerçeklik Ölçütleri

     A.1. Müslüman Tarihçiliğe Özgü Gerçeklik Anlayışı

B. el-Mesûdî’nin Tarihçiliğinde Gerçeklik Kriterlerinin Genel Çerçevesi

C. Tarihsel Gerçeklik Kriterlerini Kullanış Tarzı

     C.1. Tarihsel Gerçeklik Anlayışında Kur’an Âyetleri ve Hadisler

     C.2. Tarihsel Gerçeklik Anlayışında Başkalarının Görüşlerini Kullanımı

     C.3. Kendi Deneyim, Gözlem, Araştırma ve Görüşleri

          C.3.1. Gözlemleri ve Maddî Bulguları

          C.3.2. Tarihsel, Sosyolojik, Antropolojik Tespitler ve Spekülasyonlar

          C.3.3. Mülâkat ve Münâzaraları

          C.3.4. Hurâfe ve Uydurma Bilgiler Karşısındaki Tutumu

          C.3.5. Tarihsel Gerçeği Tespitte Yazarlara Eleştirel Yaklaşımı

D. Tarihsel Gerçeği Tespitte İlklerin Tarihini Ortaya Koyma Kaygısı

 

Sonuç

 

Kaynakça

Dizin

Emine Sonnur Özcan

1967 Rize doğumlu. Lisans ve yüksek lisans eğitimini Gazi Üniversitesi Fen-Edebiyat Fa­kültesi’nde aldı. Doktora çalışmasını ise Hacettepe Üniversitesi Tarih Bölümü’nde ta­­mamladı. Tarih üzerine yayımladığı çeşitli kitap, makale ve çevirileri bulunmaktadır. Eserleri: Bilginler Bilgini İbn-i Sîna, Ötüken, 2005),Doğunun Öğretmeni Fârâbî, (Ötü­ken, 2006) Bilgi Büyücüsü Bîrûnî, (Ötüken, 2007), 2011. Çevirileri: Suraiya Faroqhi, Os­manlı Şehirleri ve Kırsal Hayatı, Doğu Batı, 2006), Mark T. Gilderhus, Tarih ve Ta­rih­­­çiler, Tarih Yazıcılığına Giriş, (Birleşik, 2011).