• Diplomasi Tarihi - 3: Kürt Dosyası 1972-1975

Diplomasi Tarihi - 3: Kürt Dosyası 1972-1975

  • 35,00 TL
  • 24,50 TL


  • Stok Durumu: Stokta var
  • 24 Saatte Kargoda

ABD’nin İran’la birlikte yürüttüğü ve İsrail’in de desteklediği 1972-75 gizli ve örtülü Kürt operasyonu, ABD’nin bölgede Kürt meselesine ilk güçlü müdahalesidir. Moskova’yla başlarda iyi ilişkileri olan, bir süre orada bulunan ve ABD istihbarat raporlarına göre “Kızıl Molla” lakaplı Molla Mustafa Barzani ilerleyen yıllarda başında olduğu Irak Kürt hareketini bölgede önemli bir aktör haline getirmiştir.

1961-1970 yılları arasında Irak’ta etkili olan Barzani’nin liderlik yaptığı Kürt isyanı, 1970’te Irak Kürtleri ile Bağdat merkezî hükümeti arasında, Kürtler lehine ciddi siyasi kazanımlar içeren bir anlaşmayla sonuçlanmış olsa da, Irak Hükümeti bu anlaşmanın hükümlerini yerine getirmemiştir. Irak ile Sovyetler Birliği arasında 1972’de imzalanan antlaşmadan rahatsız olan, bölgede ABD’nin jandarması rolünü üstlenen İran Şahı Rıza Pehlevi’nin ABD’yi ikna etmesiyle, CIA-Savak ve Mossad’ın Irak Kürtlerine gizli ve örtülü operasyonu başlamıştır. Böylelikle, ABD’nin siyasi ve askerî desteğini kazanmak için yıllardır uğraşan Barzani bu amacına ulaştığını düşünmüş ve 1973’teki mülâkatında bir gazeteciye, “ABD’ nin 51. Eyaleti olmaya ve size petrol sağlamaya hazırız” açıklaması yapmış, bu cümle Barzani hareketinin bölgesel siyasetteki temel mottosu olmuştur.

ABD ise  Barzani ve Kürtleri küresel ve bölgesel stratejide çok kullanışlı bir manivela olarak görmüştür ve “Kürtler Bağdat hükümetine karşı bir baş belası olarak kalmalıdır” derken Kissinger, ABD’nin Ortadoğu’daki politika ve operasyonlarının gelecekteki seyrinin de ipuçlarını vermiştir.


  • Yazar: Ferhat Balekoğlu
  • Kitabın Başlığı: Diplomasi Tarihi - 3: Kürt Dosyası 1972-1975
  • Editör: Taşkın Takış
  • Kapak Tasarımı: Harun Ak
  • Dizi Bilgisi: Doğu Batı Yayınları - 317; Siyaset Bilimi - 16
  • Basım Bilgileri: 1. Basım: Ekim 2021
  • Sayfa Sayısı: 287
  • ISBN: 978-625-7030-75-5
  • Boyutları: 13,5 x 21

Giriş

Arka Plan

Darbeler Tarihi

Kürt İsyanları Tarihi

Kürt İsyanı (1961-1970) ve Dış Aktörler

İran

İsrail

Sovyetler Birliği

ABD

Barzani’nin ABD ile Temas Kurma ve Washington’ın Desteğini Sağlama Çabaları

Irak Hükümetinin ABD Nezdindeki Girişimleri

Barzani’nin ABD Dışişleri Bakanı Rogers’a 22 Nisan 1969 Tarihli Mektubu

İran ve İsrail’in Kürt İsyanına Desteği Hakkında ABD Raporları

Örtülü Operasyana Giden Süreç (1970-72)

Barzani-Bağdat İlişkisi

Nixon Doktrini

“Barzani’nin Hayali ABD ile İşbirliğidir”

Barzani’nin ABD’den Destek Talepleri

İsrail’in Washington Nezdindeki Girişimleri

İran’ın Washington Nezdindeki Girişimleri

CIA: “Sovyetler Birliği Barzani’ye Baskı Yapmaktadır”

Barzani: “ABD’nin Mali ve Askerî Yardımı Gelmezse Sovyet Baskılarına Dayanamayız”

Irak-Sovyetler Birliği Dostluk Anlaşması

ABD’nin Irak-Sovyetler Birliği Dostluk Antlaşmasına Bakışı

ABD-İran Stratejik Ortaklığı

ABD’nin Kürtlere Örtülü Desteği (Mayıs 1972-Mayıs Haziran 1975)

Örtülü Destek Kararı

ABD’nin Irak Kürtlerine Yardım ve Bunun Yöntemleri Hakkındaki Değerlendirme Süreci

CIA Başkanı Helms ve İdris Barzani-Mahmud Osman Görüşmesi

CIA: “Barzani’ye Yıllık Beş Milyon Dolar Yardım Yapalım”

CIA: “Irak’taki Baas Rejiminin Devrilmesi ABD’nin Çıkarınadır”

CIA-Mossad-Savak İşbirliği

Kissinger: “Bağdat’taki Baas Hükümeti İstikrarsızlığı Artırılması Gereken Bir Rejimdir”

Barzani: “Kerkük’teki Petrol Üretim İmtiyazını Amerikan Şirketlerine Verebiliriz”

Helms: “Gizliliğe Verdiğiniz Önemi Takdir Ediyoruz”

Kissinger: “Kürtler Bağdat Hükümetine Karşı Bir Baş Belası Olarak Kalmalıdır”

Barzani: “Halkımız Majesteleri İmparatoru Bir Baba Olarak Görmektedir”

Şah Pehlevi’nin ABD Ziyareti

ABD Dışişlerinin Operasyon Hakkında Bilgilendirilmemesi

Kürtlere Yapılan ABD Yardımlarının Artırılması

İsrail’in Barzani’den 1973 Arap-İsrail Savaşı Sırasında Irak’a Karşı Saldırı Başlatması Talebi

Bağdat’ın 1974 Özerlik Yasası Teklifi

Kürtlere Yapılan ABD Yardımlarında Artış

Barzani’nin Özerklik Bildirgesi Hazırlığı

Bağdat-Kürt Savaşı (1974-1975)

İsrail’in Kürt Raporu

Barzani’nin Kissinger’la Görüşme Israrı

Barzani: “Halkımız Soykırıma Uğramaktadır”

İran Ordusunun Barzani Kuvvetlerine Irak Karşısında Ateş Desteği

ABD-İsrail Askerî Yardım Formülü

Kürtlerin Irak Petrol Tesislerine Saldırı Planları

CIA: “Barzani’nin Yardım Taleplerini Reddedelim”

İran Ordusunun Kürtler Lehine Savaşa Müdahalesi

ABD ve İran’ın Kürtlere İhaneti

Şah’ın Kürtleri Yüzüstü Bırakma Sinyalleri

İran-Irak Arasında Cezayir Anlaşması

Barzani’nin Büyük Hayal Kırıklığı

Şah’tan Barzani’ye: “Konuşulacak Bir Şey Yok”

Barzani’nin Silahlı Mücadeleyi Bırakma Kararı

ABD-İran-İsrail Örtülü Operasyonunun Sonuçları

Barzani ve Kürtler Açısından

Şah Pehlevi ve İran Açısından

Saddam Hüseyin ve Irak Açısından

İsrail Açısından

Sovyetler Birliği Açısından

ABD ve Kissinger Açısından

Barzani’nin Son Yılları


Kaynakça

Aktörler

Dizin

Ferhat Balekoğlu

1973 yılında doğmuştur. 1995 yılında Ankara Üniversitesi’nden mezun olmuş, daha sonra İngiltere’de Uluslararası Politika alanında yüksek lisans ve doktorasını tamamlamıştır. Uluslararası ilişkiler, diplomasi ve dış politika alanlarına ilgi duyan Ferhat Balekoğlu, ABD’de ve Avrupa’da farklı ülkelerde yaşamış ve dünyanın birçok ülkesine seyahat etmiştir. Evli ve bir çocuk babasıdır. Doğu Batı Yayınları’ndan çıkan diğer kitapları: Tarihî Konuşmalar: 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (2021); Diplomasi Tarihi-1: Küba Füze Krizi 1962 (2021); Diplomasi Tarihi-2: Arap İsrail Savaşı 1967 (2021);  Diplomasi Tarihi-4: Sovyetler’in Afganistan’ı İşgali 1978-1979 (2021).