Doğa Tarihi I ve II. Kitap

Sunuş

Önsöz

Kısaltmalar Listesi

DOĞA TARİHİ

I. Kitap

Titus’a İthaf Mektubu

II. Kitap

Evren Sınırlı mıdır ve Tek midir?

Evrenin Biçimi

Evrenin Hareketi ve Adı

Ana Maddeler ve Gezegenler

Tanrı

Gezegenlerin Doğası

Ay ve Güneş Tutulmaları; Gece

Gezegenlerin Büyüklüğü

Gökyüzünün Gözlemlenmesi

Tutulmalar

Ay’ın Hareketi

Gezegenlerin Hareketleri ve Görünmeleri

Gezegenlerin Uzak Görünmelerinin Nedenleri

Gezegenlerin Yakın Görünmelerinin Nedenleri

Gezegenlerin Özellikleri

Gezegenlerin Renkleri

Güneş’in Hareketi; Günler Arasındaki Eşitsizlik

Iuppiter ile Yıldırımların Bağlantısı

Gezegenlerin Uzaklıkları

Gezegenlerin Uyumu

Evrenin Boyutları

Birdenbire Ortaya Çıkan Yıldızlar; Kuyruklu Yıldızlar

Kuyruklu Yıldızların Doğası, Konumları ve Türleri

Hipparchus’un Yıldızlar Hakkındaki Teorisi

Gökyüzündeki Olağanüstü Olayların Geçmişi; Lampades (Meşaleler) ve Bolides (Ateş Topları)

Trabes (Göksel Işıklar), Gökyüzündeki Yarıklar

Gökyüzündeki Renkler, Göksel Ateş

Gökyüzündeki Çelenk Biçimli Işıklar

Gökyüzünde Birdenbire Ortaya Çıkan Aylalar

Uzun Süreli Güneş Tutulmaları

Pek Çok Güneş

Pek Çok Ay

Gece Güneş’i

Kalkan Biçimli Işık Kümesi

Gökyüzünde Şaşılası Bir Olay

Yıldızların Farklı Yönlere Hareketi

Castor ve [Pollux] Denen Yıldızlar

Hava

Belirli Hava Olayları

Canicula’nın Doğuşu

Mevsimlerin Belirli Etkisi

Belirsiz Hava Olayları; Yağmur ve Sağanak

Gök Gürültüsü ve Yıldırım

Rüzgârlar; Yankının Nedenleri

Rüzgârlarla İlgili Gözlemler

Rüzgâr Türleri

Rüzgâr Dönemleri

Rüzgârların Doğası

Ecnephias ve Typhon

Turbines (Kasırgalar), Presteres (Şiddetli Fırtınalar), Vertices (Hortumlar), Alışılmadık Öbür Fırtına Türleri

Yıldırımlar ve Kimi Bölgelere Düşmeme Nedenleri

Yıldırım Türleri ve Olağanüstü Özellikleri

Etrüsklerin ve Romalıların Yıldırımlar Hakkındaki Gözlemleri

Yıldırımların Çağrılması

Şimşeklerin Genel Özellikleri

Yıldırımın Etkilemedikleri

Süt, Kan, Et, Demir, Yün ve Pişmiş Tuğla Yağmurları

Şaşırtıcı Belirtiler

Gökyüzünden Düşen Taşlar ve Anaxagoras’ın Bu Konudaki Görüşleri

Gökkuşağı

Dolu, Kar, Kırağı, Sis, Çiy ve Bulutların Yapısı

Farklı Yerlerdeki Havanın Özellikleri

Yeryüzünün Doğası

Yeryüzünün Biçimi

Antipodlar (Kutuplar) Var mıdır?

Su ve Toprağın Birlikteliği; Suların Akışı

Açık Denizin Yeryüzünü Kuşatması

Yeryüzündeki Yerleşim Yerleri

Dünya Evrenin Ortasında mı?

Kuşaklardaki Eğim

İklimin Etkileri

[Güneş ve Ay] Tutulmalarının Görülmediği Yerler ve Nedenleri

Yeryüzündeki Gün Işığı

Güneş Saati

Nerede ve Ne Zaman Gölge Yoktur?

Gölgelerin Yılda İki Kez Ters Açıyla Düştüğü Yerler

En Uzun ve En Kısa Günlerin Yaşandığı Yerler

İlk Saat

Günlerin Gözlemlenmesi

Yeryüzündeki Farklı İnsan Toplulukları

Yer Sarsıntıları

Yeryüzündeki Yarıklar

Yer Sarsıntılarının Belirtileri

Yer Sarsıntılarına Karşı Alınacak Önlemler

Yeryüzünde Bir Kez Gerçekleşmiş Şaşırtıcı Yer Sarsıntıları

Yer Sarsıntılarına Bağlı Şaşırtıcı Belirtiler

Suların Geri Çekildiği Yerler

Adaların Oluşma Biçimi

Kimi Adaların Oluşma Zamanı

Denizin Ayırdığı Yerler

Anakarayla Birleşen Adalar

Tümüyle Denize Gömülen Kara Parçaları

Kendiliğinden Yok Olan Kara Parçaları

Denizin Aldığı Kentler

Yeryüzündeki Hava Delikleri

Sürekli Sallanan Yerler ve Yüzen Adalar

Yağmur Yağmayan Yerler

Farklı Bölgelerdeki Şaşırtıcı Olaylar

Gelgitlerin Oluşması ve Suların Çekilmesi

Gelgitlerin Düzensiz Olduğu Yerler

Denizlerdeki Şaşırtıcı Olaylar

Ay’ın Yeryüzüne ve Denizlere Etkisi

Güneş’in Etkisi

Deniz Suyunun Tuzlu Olması

Denizin En Derin Olduğu Yer

Pınarların ve Irmakların Şaşırtıcı Özellikleri

Ateşin ve Suyun Bir Araya Gelmesiyle Meydana Gelen Şaşırtıcı Olaylar

Maltha

Naphtha

Ateşin Sürekli Yandığı Yerler

Ateşin Şaşırtıcı Olayları

Yeryüzünün Boyutları

Evrendeki Doğal Uyum

Dizin

Gaius Plinius Secundus (MS 23-79)

Gaius Plinius Secundus MS 23 yılında doğmuştur; doğum yeri konusunda farklı görüşler olsa da genel kanı onun Comum’da (Como) doğduğudur. İmparatorluk döneminin başlangıç yıllarında yaşamış olan Plinius atlı sınıfından bir ailenin oğludur. Çok yönlü olan Plinius, askerî görevlerinin yanı sıra kamu görevlerinde bulunmuş, edebiyatla uğraşmış, hatta Roma’da kısa bir süre avukat olarak da çalışmıştır. Öğrenmeye tutkun olan Plinius, öbür işlerinden arta kalan zamanını okuma ve araştırmayla geçirmiştir. Doğa Tarihi (Naturalis Historia) adlı yapıtındaki anlatılarında sık sık başvurduğu yazarların adlarını vermesi, bunu kanıtlar niteliktedir.

Doğa Tarihi Plinius’un günümüze ulaşan tek yapıtı olmakla birlikte Roma edebiyatında çok önemli bir yere sahiptir ve günümüzde de ele aldığı konular bakımından hâlâ araştırmacıların ilgisini çekmektedir. Plinius, 37 kitaplık bu yapıtında doğa hakkında pek çok konuyu kapsamlı bir biçimde ele almış ve bilimsel araştırmalara temel kaynak olabilecek bilgiler sunmuştur. I. kitapta tüm yapıtın içerik listesini, ayrıca yapıtta yararlandığı Romalı ve yabancı yazarların adlarını vermiştir. II. kitap astronomi ve kozmoloji; III.-VI. kitaplar coğrafya; VII. kitap antropoloji; VIII.-XI. kitaplar zooloji; XII.-XIX. kitaplar botanik; XX.-XXVII. kitaplar bitkilerden elde edilen ilaçlar; XXVIII.-XXXII. kitaplar hayvanlardan elde edilen ilaçlar; XXXIII.-XXXVII. kitaplar ise madenler, değerli taşlar, bunların tıpta, sanatta ve mimarlıkta kullanımları hakkındadır.

MS 24 Ağustos 79 yılında Vesuvius (Vezüv) yanardağının patlamasına tanık olan Plinius, o sırada Misenum’da donanma komutanı olarak çalışmaktaydı. Yaşamı boyunca gözlem ve incelemeye olan tutkusundan ötürü patlamanın yalnızca tanığı olmakla yetinmeyip olay yerine doğru yelken açmıştır; yaklaştığında ise içine düştüğü güç durumu önemsememiştir. Ancak bu soğukkanlı tutumu, yaşamını yitirmesine neden olmuştur.