İntihar, insanlık tarihinin en karanlık, en mahrem ve en büyük trajik tabusudur. Peki, kendi canına kıymak radikal bir özgürlük ilânı mıdır, yoksa mutlak bir varoluşsal yenilgi mi?
Georges Minois,
bu anıtsal başyapıtıyla insan ruhunun en uç sınırına, istemli ölümün hem dehşet
verici hem de büyüleyici tarihinde ilginç bir yolculuğa çıkıyor. İnsanın bu pek
hassas meseleyle ilgili düşünceleri, daha doğrusu zaman zaman kapıldığı
yanılsamalar zinciri ve düştüğü ikilemler çoğunlukla şaşırtıcı olmuştur. Kitap;
Antikçağ’ın onurlu ölümüyle başlayıp, Ortaçağ Kilisesi’nin dışlayıcı
dogmalarına, Aydınlanma’nın rasyonel isyanına ve modern çağın yabancılaşmış
buhranlarına uzanarak ortak bilinçaltımızın anatomisini çıkarıyor. Yazar, bu
tarihsel izlek boyunca, melankolik ölüm arzusunu ada iklimine bağlayan meşhur
“İngiliz Hastalığı” mitinden kitlesel intihar salgınlarına; eylemin mistik ve
ahlâki boyutunu kaybederek tıbbın pençesinde klinik bir vakaya dönüşmesine
kadar bu kadim korkuyu inceliyor. İntiharı sadece bireysel bir kriz olarak
değil; din, hukuk, tıp ve felsefenin düğüm noktasında inşa edilen acımasız bir
toplumsal denetim mekanizması olarak deşifre ediyor. Egemen toplumlar kendi
ölüm ve yaşam biçimlerini nasıl kurgulamaktadır? Minois, her dönem ve yüzyılda
farklı şekiller kazanmış intihar olgusunda, okuyucuyu konforlu ahlâk
normlarıyla yüzleşmeye zorluyor. Bu kitap, geçmişin izini sürerken aslında
insan olmanın trajik ve kaçınılmaz doğasını bütünüyle sorgulayan, zihnin en
korunaklı köşelerini sarsacak felsefi bir yüzleşmedir.
- Yazar: Georges Minois
- Kitabın Başlığı: İntiharın Tarihi
- Fransızca Özgün Metin: Histoire du suicide - La société occidentale face à la mort volontaire
- Çeviren: Nermin Acar [Fransızca]
- Yayına Hazırlayanlar: Taşkın Takış, Ufuk Coşkun
- Kapak Tasarımı: Mr. Z & Z
- Basım Bilgileri: 2. Basım: Ekim 2026 (1. Basım: Dost Kitabevi Yayınları, 2008)
- Sayfa Sayısı: 495
- ISBN: 978-625-6194-65-6
- Boyutları: 13,5 x 21
Giriş
Birinci Kısım
Miras: Bastırılmış Bir Soru
1.
Ortaçağ’da İntihar Ayrımları
Ortaçağ’da
Sıradan İntiharın Kroniği
Soylu
“İntihar Vekilleri”
Edebiyatta
İstemli Ölüm
Her
Sınıfta İntihar
Yahudilerin
ve Heretiklerin (Sapkınlar) İntiharları
İbrani
Toplumunda İntihar
2. Ortaçağ Mirası: Delilik ve Umutsuzluk Arasında
“Ben Koyunlarımın
Uğruna Canımı Veririm”
Gönüllü
Şehitlik
Aziz Augustinus
ve İntiharın Yasaklanması
İntihar
Karşıtlığının Toplumsal ve Siyasi Koşulları (5.-10. Yüzyıllar)
İntihar Yasağının
Tanrıbilimsel Temelleri
Sorumlu:
Şeytandan Gelen Umutsuzluk
İntihar Edenlere
Dinî ve Dindışı Cezalar
Ortaçağ’da
İntihar Uygulaması
Sık Sık Kullanılan
Bir Mazeret: Delilik
Birkaç
Hoşgörü Belirtisi
3. Antik Miras: Zamanında Çekip Gitmeyi Bilmek
Yunanlarda
Görüş Çeşitliliği
Platon’un
Nüansları ve Aristoteles’in Reddi
Arkaik
Roma’nın Kaygıları
Yurttaşın
İntihar Karşısındaki Özgürlüğü
Taedium
Vitae
Yaşlılık
ve İntihar
Siyasi
İntiharlar
İntihar
Düşmanlığına Doğru
İkinci Kısım
Rönesans: Önce Dile Getirilmiş, Sonra Bastırılmış Bir Soru
4. Birinci
Rönesans: İntihar Muammasının Yeniden Keşfi
Rakamlar
Sorunu
İngiliz
Hastalığı
Edebiyatta
Antikçağ İntiharına Dönüş
İntihar,
İnsanlığın Acılarına Ütopik Çözüm
Umutsuzluğun
Saldırısı ve Katolikliğin Karşı Saldırısı
Protestan
Dünyasında İntiharın Şeytana Bağlanması
Hukukun
Değişmezliği
İntihar:
Delilik mi Yoksa Bilgelik mi? Brant’tan Erasmus’a
Yeni
İntihar: Onur ve Mutlak (Faust) Arzusu
Bireyciliğin
Yükselişi ve Birer Kaygı Etkeni Olan Geleneksel Değerlerin Tartışılması
5. Olmak ya da Olmamak? Avrupa’nın İlk Bilinç Bunalımı (1580-1620)
Shakespeare,
Hamlet, 1600
Sidney ve
Montaigne’in Soruları
Charron’dan
Bacon’a: İnceleme Konusu İntihar
John
Donne’un Biathanatos’u
John
Donne, Galileo’nun Çağdaşı
Duvergier
de Hauranne Bazı İntiharlara Hak Verir
Melankolinin
Yükselişi. Robert Burton
Romanda
İntihar Tartışması
Tiyatroda
İntihar
Shakespeare
ve İntihar: Sorudan Alaya
Edebî
İntihar, Şaşkın Bir Toplumun Sembolik Kurtuluşu
Çağın İntihar
Uygulamasına Olan İlgisi
6. 17. Yüzyılda Otoritelerin Yanıtı: İntiharın Cezalandırılması
Kazuistler
ve İntihar
Katolik
Ahlâkçıların Tereddütleri
Jean-Pierre
Camus’nün Bulanık Ahlâkı
Protestan
Tanrıbilimciler ve Ahlâkçılar
Thomas
Browne ve Varoluşsal İntihar Sorunu
Yine
Şeytan
Hukukçularda
Görüş Farklılıkları
Tıp ve
İntihar Nedeni Delilik
Baskının
Yumuşaması ve 1670 Kararnamesi
İntihar:
Soylu ve Ruhban Sınıfına Tanınmış Bir Ayrıcalık mı?
7. 17. Yüzyılda Sorunun Devam Etmesi ve İntihar Vekilleri
İntihar
Sayılarının İstikrarı
İntihar ve
Veba
Dolaylı
Bir İntihar: Düello
Bir
Sığınak: Edebiyat
Felsefi ve
Ahlâki Tartışma
Dinî Bir
Vekil: “Yok Oluş” Tinselliği
Bir Çare:
Dindar Hümanizm
Jansenizmin
Muğlâklığı
Üçüncü Kısım
Aydınlanma Çağı: Güncelleştirilmiş ve Suç
Olmaktan Çıkarılmış Bir Soru
8.
“İngiliz Hastalığı”nın Doğuşu (1680-1720)
Thomas
Creech’ten George Cheyne’e: The English Malady
Bir
Sözcüğün Doğuşu: Suicide (İntihar)
İstatistikler
ve Basın
Yeni ve
Eski Nedenler
İngiliz Aristokrasisi
ve İntihar
İntihar
Karşıtı Kitaplar
Artan
Hoşgörü (İngiltere ve Fransa)
Fransa’da
Soylu ve Ruhban Sınıfı İntiharlarının Yeniden Artması
İstemli Ölüm
Düşüncesinin Sıradanlaşması
Hapishanede
İntihar ve Hükümetin Kaygısı
Kazuistlerin
Sertleşen Tutumu
Ruhani İkameler
ve Uygulamadaki Hoşgörü
Ve İkilem
Belirir
9. Aydınlanma Çağında İntihar Tartışması: Ahlâktan Tıbba
Bir
Gösterge: İntihar Karşıtı Kitapların Artması
Dinsel
Karşıtçılık
İngiltere’de
İntihar Karşıtı Kitaplar
Filozoflar:
İntihardan Yana mı?
Edebiyatta
İntihar: Epikurosçu İncelik mi Yoksa Bir Şeytan Çıkarma mı?
Montesquieu’nün
Açıklamaları
Voltaire:
“Kendini Öldürmek Kibar İnsanlara Göre Değildir”
Filozofların
Tereddütleri
İntihar ve
Delilik
10. Seçkin Sınıf: Felsefi İntihardan Romantik İntihara
Smithler’in
İntiharı (1732)
David
Hume’un İncelemesi
d’Holbach
ve Chamfort: “Ölüm Umutsuzluğun Tek İlacıdır”
Felsefi
İntihar Yılları
1773 Yılı
Noeli: “Dünya Sahnesinden Bıktık”
İngiliz
Aristokrasisinde İntiharlar Felsefe mi Yoksa Kumar mı?
Romantik
İntihar: Lyonlu Âşıklar ve Rousseau
Goethe,
Romantik (Werther) ve Felsefi İntiharın (Faust) Üstadı
Chatterton
ve Werther ile Faust’a Yeni Rakipler
Madame de
Staël ve İntihar İncelemesi
11. Halk: Sıradan İntiharın Devam Etmesi
Kırsal
Bretonya’da İntiharın Kroniği
Cezaların
Azalması
18.
Yüzyılın İkinci Yarısında İntiharın Artması
İntihardan
Bahsedilmeli mi?
İntiharın Suç
Sayılmaması Lehinde İçtihat
Kilise
Yaşantısı ve Askerî Yaşantı: Ölüm Düşüncesinden Ölme Eylemine
Son Söz: Devrimden 20. Yüzyıla ya da
Özgür Tartışmadan Sessizliğe
Devrimci
Hükümetlerin İntihar Karşısındaki Güvensizliği
Cato ile
Werther’in Sentezi
Devrimci
ve Karşı Devrimci İntiharlar: Brutus ve Şehitlerin Dönüşü
Sıradan
İntiharın Değişmezliği
19. Yüzyıl
ve İntiharın Suç Sayılması
Sosyoloji,
Psikanaliz, Tıp ve İntihar
Tartışmanın
Zorunluluğu
Sonuç
Kaynakça
Dizin
Georges
Minois
27 Haziran 1946’da Athis-Mons’da doğdu. Fransız
entelektüel geleneğinin
akademiyi aşan, zihniyet
ve kültür tarihçiliği (l’histoire
des mentalités) alanındaki özgün
ve üretken temsilcilerinden biridir.
Minois, Fransa’nın seçkin akademik basamaklarından biri olan École normale supérieure
(Cachan) bünyesindeki eğitimini 1966
kuşağında tamamlamıştır. Ardından, Fransız akademik
sisteminin prestijli ünvanı olan
“agrégation” derecesini kazanmış ve
Rennes-II Üniversitesi bünyesinde, ünlü tarihçi André Chédeville danışmanlığında doktora
tezini savunmuştur.
Akademik yetkinliğini felsefe,
teoloji ve edebiyat alanlarında taçlandırarak hem “Tarih Doktoru” hem de üst düzey bir
akademik ünvan olan “Devlet Edebiyat Doktoru” (Docteur d’État ès lettres)
payelerini almıştır. Ernest Renan Lisesi’nde tarih ve coğrafya profesörü olarak 2007 yılına kadar
ders vermiştir. Bu
özgürlük alanı, onun
felsefe ve sosyolojiyi tarih disipliniyle harmanladığı, yirmiden fazla dile çevrilen kırkı aşkın monografi
üretmesini sağlamıştır. İlk dönemlerinde Basse-Bretagne bölgesinin dinî
sosyolojisi ve ruhban sınıfı üzerine yoğunlaşmış, ardından Batı düşüncesinin
karanlıkta kalmış tabu, duygu
ve soyutlama alanlarına yönelmiştir.
Minois, temellerini Marc Bloch ve
Lucien Febvre’in attığı Fransız Annales Okulu’nun “bütüncül/toplam tarih”
(histoire totale) vizyonundan ve özellikle okulun üçüncü kuşağının geliştirdiği zihniyet tarihi metodolojisinden beslenmiştir. Siyasi elitlerin ve askerî kronolojilerin
yüzeysel anlatısını reddeden bu
ekolün izinde; yaşlılık, intihar,
yalnızlık, gelecek
tasavvuru ve ateizm gibi kolektif bilinçaltı kavramlarını tarihselleştiren sentezler ortaya koymuştur. Minois’nın kronolojik
olarak öne çıkan başyapıtları bu zihinsel evrimi gözler önüne serer. Öne çıkan başlıca eserleri şunlardır: Histoire de la vieillesse: De l’Antiquité à
la Renaissance (1987) (Yaşlılığın Tarihi:
Antik Çağ’dan Rönesans’a); Galilée (1987) (Galileo);
L’Église et la science: Histoire d’un malentendu (1990) (Kilise ve
Bilim: Bir Anlaşmazlığın Tarihi); Histoire des enfers (1991)
(Cehennemin Tarihi); Histoire de l’avenir: Des prophètes à la prospective
(1996) (Geleceğin Tarihi:
Peygamberlerden Gelecek Bilimine); Histoire de l’athéisme: Les incroyants
dans le monde occidental des origines à nos jours (1998) (Ateizmin Tarihi:
Başlangıcından Günümüze Batı Dünyasında İnançsızlar); Histoire
du rire et de la dérision (2000) (Gülmenin ve Alayın Tarihi); Le Diable (2012) (Şeytan); Histoire de la solitude et des
solitaires (2013) (Yalnızlığın ve Yalnızların Tarihi).
Nermin Acar
1977’de İstanbul’da
doğdu, 1999 yılında İstanbul
Üniversitesi Fransız Dili ve
Edebiyatı’ndan mezun olmuştur. Özellikle felsefe, bilim tarihi, sosyoloji ve
edebiyat alanındaki
nitelikli Fransızca eserleri
okurlarıyla buluşturmuştur. Çevirisini yaptığı iki eserden dolayı yargılanmış, yayıncılarla birlikte çeviri özgürlüğünü savunmuş Türkiye’de
yayıncılık dünyasındaki sansür
tartışmalarının önemli bir parçası olmuştur.
Türkçeye kazandırdığı başlıca eserler şunlardır: Jacques Marx, Cinsellik ve Ölüm;
Jean-Pierre Changeux, Etiğin Doğal Kökenleri; Göran
Tunström, Ben, İsa; Serge
Bramly, Yatak Odasında Terör:
Sade; Éric-Emmanuel
Schmitt, Pilatus’a Göre İncil; Alina Reyes, Lilith; Maurice G. Dantec, Kırmızı Siren; Cécile
Morrisson, Haçlılar; Pascal
Acot, Bilim Tarihi.
